Những ngày gần đây, thời tiết tại nhiều vùng trồng sầu riêng liên tục biến động cực đoan: ban ngày nắng gắt lên tới 36–37°C, chiều tối lại xuất hiện mưa lớn kéo dài. Sự thay đổi đột ngột này đang khiến nhiều vườn sầu riêng xuất hiện tình trạng rụng trái non hàng loạt, gây thiệt hại đáng kể cho nhà vườn.
Theo nhiều nhà vườn ở miền Tây và Tây Nguyên, chỉ sau vài cơn mưa lớn, trái non bắt đầu rụng trắng gốc, đặc biệt ở giai đoạn trái từ 20–60 ngày tuổi – thời điểm cây rất nhạy cảm với biến động môi trường. Đây cũng là giai đoạn quyết định năng suất của cả vụ mùa.
Vì sao mưa thất thường làm sầu riêng rụng trái non?
1. Sốc nước sau thời gian khô hạn
Sau nhiều ngày nắng nóng, đất trong vườn thường bị khô và nhiệt độ đất tăng cao. Khi gặp mưa lớn đột ngột, lượng nước thay đổi quá nhanh khiến bộ rễ bị “sốc nước”, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
Hiện tượng này làm cây mất cân bằng sinh lý, cuống trái yếu dần và trái non dễ rụng hàng loạt. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trong giai đoạn giao mùa hiện nay.
2. Mưa nhiều kích thích cây ra đọt non
Độ ẩm tăng mạnh sau mưa khiến cây sầu riêng dễ bung cơi đọt mới. Khi đó, cây sẽ ưu tiên dinh dưỡng để nuôi đọt thay vì nuôi trái.
Nếu nhà vườn không kiểm soát đọt kịp thời, tình trạng cạnh tranh dinh dưỡng sẽ khiến trái non bị thiếu dưỡng chất, cuống teo nhỏ rồi rụng.
3. Sốc nhiệt do chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm
Ban ngày nắng nóng gay gắt, ban đêm lại mưa lớn khiến nhiệt độ thay đổi quá nhanh. Điều này làm rễ cây bị tổn thương, quá trình vận chuyển dinh dưỡng bị rối loạn.
Nhiều chuyên gia cho rằng hiện tượng sốc nhiệt kéo dài còn làm cây suy yếu nhanh, lá mềm, cuống trái yếu và tăng nguy cơ rụng trái non.
4. Nấm bệnh phát triển mạnh trong mùa mưa
Môi trường ẩm độ cao là điều kiện thuận lợi cho các loại nấm bệnh như Phytophthora, thán thư phát triển mạnh và tấn công cuống trái.
Khi cuống bị nấm gây hại, trái non thường chuyển vàng, teo cuống rồi rụng nhanh chỉ sau vài ngày.
Giải pháp hạn chế rụng trái non trong thời tiết thất thường
Tưới xả nhẹ sau mưa lớn
Nhiều nhà vườn hiện nay áp dụng biện pháp tưới xả nhẹ quanh gốc ngay sau khi mưa tạnh để giảm sốc nhiệt và cân bằng lại độ ẩm đất.
Cách làm này còn giúp hạn chế hiện tượng ngộp rễ và rửa bớt lượng axit tồn đọng trong nước mưa.
Hạn chế bón phân đạm cao
Trong giai đoạn mang trái non, việc bón quá nhiều đạm sẽ kích thích cây đi đọt mạnh hơn, làm tăng nguy cơ rụng trái.
Thay vào đó, nên ưu tiên:
- Dinh dưỡng hữu cơ
- Phân bón lá dạng gel
- Trung vi lượng như Ca, Bo, Mg, Zn
-
Kali giúp ổn định trái
Giữ vườn thông thoáng, thoát nước tốt
Mùa mưa cần thường xuyên:
- Phát quang cành rậm
- Khơi rãnh thoát nước
- Không để đọng nước kéo dài quanh gốc
Biện pháp này giúp hạn chế nấm bệnh phát triển và bảo vệ bộ rễ hiệu quả hơn.
Chủ động chặn đọt sớm
Ngay khi thấy đọt non nhú nhẹ, nhà vườn cần chủ động xử lý chặn đọt để cây tập trung dinh dưỡng nuôi trái.
Ưu tiên các dòng phân bón lá giàu Lân (P), Kali (K), Canxi (Ca), Bo nhằm giúp cứng cuống và ổn định sinh lý cây.
Phun Calci -Bo trước khi mưa
Trước những đợt mưa lớn, nên phun phân bón lá chứa Calci -Bo, Amino Acid hoặc các dòng hỗ trợ cứng cuống trái.
Canxi giúp tăng độ chắc của cuống, còn Bo hỗ trợ vận chuyển dinh dưỡng và tăng khả năng giữ trái non.
Nhà vườn cần đặc biệt lưu ý
Các chuyên gia nông nghiệp nhận định, thời tiết cực đoan sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới. Vì vậy, việc chăm sóc sầu riêng hiện nay không chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà cần theo dõi sát dự báo thời tiết và chủ động xử lý sớm.
Đặc biệt, giai đoạn trái non là thời điểm “quyết định” năng suất cả vụ. Nếu để cây sốc nước, đi đọt mạnh hoặc nhiễm nấm bệnh kéo dài, thiệt hại có thể rất lớn và khó phục hồi.
Kết luận
Mưa nắng thất thường đang trở thành thách thức lớn đối với người trồng sầu riêng. Tình trạng rụng trái non không còn xuất hiện rải rác mà đang xảy ra ở nhiều vùng trồng trọng điểm.
Muốn giữ trái, giữ năng suất và bảo vệ vụ mùa, nhà vườn cần chủ động quản lý nước, kiểm soát đọt non, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và phòng bệnh từ sớm. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, thích nghi nhanh chính là “chìa khóa sống còn” của ngành sầu riêng hiện nay.