Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, bệnh có thể lây lan rất nhanh, làm giảm khả năng quang hợp, gây lép hạt và ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.
Nhận Biết Bệnh Đạo Ôn Trên Lá
Triệu chứng đầu tiên thường xuất hiện trên lá lúa dưới dạng những chấm nhỏ màu xanh xám hoặc xám nhạt. Khi bệnh phát triển, các chấm này lớn dần thành những vết bệnh hình thoi đặc trưng.
Một vết bệnh đạo ôn điển hình thường có:
Phần giữa màu xám tro hoặc trắng xám.
Viền xung quanh màu nâu đậm.
Bên ngoài có quầng vàng nhạt.
Vết bệnh kéo dài theo chiều phiến lá.
Khi bệnh nặng, nhiều vết bệnh liên kết với nhau tạo thành những mảng cháy lớn, làm lá khô và giảm khả năng quang hợp của cây.
Đạo Ôn Cổ Lá: Dấu Hiệu Thường Bị Bỏ Qua
Ngoài lá, nấm bệnh còn có thể tấn công phần cổ lá, vị trí tiếp giáp giữa bẹ lá và phiến lá.
Tại đây xuất hiện các vết bệnh màu nâu xám hoặc nâu đen bao quanh cổ lá, làm mô cây bị thắt lại. Khi khả năng vận chuyển nước và dinh dưỡng bị cản trở, phần lá phía trên dần héo và gục xuống.
Đạo ôn cổ lá thường xuất hiện trong điều kiện ruộng lúa xanh tốt, lá mềm và được bón nhiều đạm.
Đạo Ôn Cổ Bông: Giai Đoạn Gây Thiệt Hại Nặng Nhất
Đây là dạng bệnh nguy hiểm nhất vì ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
Khi nấm tấn công cổ bông, vị trí ngay dưới bông lúa xuất hiện vết bệnh màu nâu đen. Phần cổ bông bị thắt lại khiến quá trình vận chuyển dinh dưỡng lên hạt bị gián đoạn.
Nếu bệnh xuất hiện sớm, toàn bộ bông lúa có thể chuyển sang màu trắng bạc, hạt lép hoàn toàn. Nông dân thường gọi hiện tượng này là "đạo ôn cổ bông" hoặc "đạo ôn sụp mặt".
Điều Kiện Thuận Lợi Cho Bệnh Phát Sinh
Bệnh đạo ôn phát triển mạnh khi gặp các điều kiện:
Nhiệt độ từ 20 đến 28°C.
Độ ẩm không khí cao.
Có sương mù, mưa phùn hoặc mưa xen kẽ nắng.
Ruộng gieo sạ dày.
Bón thừa phân đạm.
Thiếu kali.
Ruộng thông thoáng kém.
Trên thực tế, những ruộng lúa có màu xanh đậm, lá mềm và sinh trưởng quá tốt do bón nhiều đạm thường là đối tượng dễ bị bệnh đạo ôn tấn công hơn.
Biện Pháp Phòng Trừ Hiệu Quả
Để hạn chế bệnh đạo ôn, bà con cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp:
Chọn giống phù hợp
Ưu tiên sử dụng các giống lúa có khả năng chống chịu hoặc ít nhiễm bệnh đạo ôn tại địa phương.
Bón phân cân đối
Không bón thừa đạm, đặc biệt trong giai đoạn lúa đẻ nhánh và làm đòng. Cần bổ sung đầy đủ lân và kali để cây cứng khỏe, tăng khả năng chống chịu bệnh.
Gieo sạ hợp lý
Không gieo sạ quá dày vì sẽ làm tăng độ ẩm trong tán lá và tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
Thăm đồng thường xuyên
Kiểm tra ruộng định kỳ để phát hiện sớm các vết bệnh đầu tiên trên lá.
Sử dụng thuốc khi cần thiết
Khi bệnh mới xuất hiện với tỷ lệ thấp, cần ngưng bón đạm, không phun phân bón lá và sử dụng thuốc đặc trị theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.
Đối với đạo ôn cổ bông, nên phun phòng vào thời điểm trước trỗ và khi lúa trỗ đều để bảo vệ bông lúa khỏi sự tấn công của nấm bệnh.
Kết Luận
Bệnh đạo ôn có thể xuất hiện từ giai đoạn mạ đến khi lúa trỗ bông và luôn là một trong những đối tượng gây hại nghiêm trọng nhất trên đồng ruộng. Việc nhận biết sớm các vết bệnh hình thoi trên lá, triệu chứng ở cổ lá và cổ bông sẽ giúp bà con chủ động phòng trừ, bảo vệ năng suất và chất lượng hạt lúa trong suốt vụ mùa.