Bệnh khô vằn là một trong những bệnh hại phổ biến trên cây lúa, đặc biệt xuất hiện nhiều trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều hoặc trên những ruộng sạ dày, bón thừa đạm. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể làm giảm từ 20–25% năng suất.
Dấu hiệu nhận biết bệnh khô vằn
Bệnh thường xuất hiện đầu tiên trên các bẹ lá sát mặt nước. Ban đầu, vết bệnh có dạng hình bầu dục nhỏ, màu xanh xám hoặc xanh đậm, bề mặt hơi sũng nước.
Khi bệnh phát triển, các vết bệnh lan dài và mở rộng, phần giữa chuyển sang màu xám tro, viền ngoài màu nâu đậm. Nhiều vết bệnh liên kết với nhau tạo thành những mảng loang lổ giống vằn da hổ – dấu hiệu đặc trưng giúp phân biệt với các bệnh hại khác trên lúa.
Ở giai đoạn nặng, bệnh lan từ bẹ lá lên các lá phía trên, làm bẹ lá khô vàng, lá rũ xuống và cây lúa suy yếu. Trong điều kiện ẩm độ cao, có thể quan sát thấy các sợi nấm màu trắng mỏng như mạng nhện xuất hiện trên vết bệnh.
Điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh
Nấm gây bệnh khô vằn tồn tại trong đất, tàn dư rơm rạ và cỏ dại trên đồng ruộng. Bệnh phát triển mạnh khi nhiệt độ dao động từ 25–30°C kết hợp với độ ẩm cao.
Những ruộng gieo sạ quá dày, bón nhiều phân đạm hoặc duy trì ngập nước liên tục thường có nguy cơ bùng phát bệnh cao hơn do môi trường bên trong ruộng luôn ẩm thấp và thiếu thông thoáng.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Để hạn chế bệnh khô vằn, bà con nên:
Gieo sạ với mật độ hợp lý để ruộng thông thoáng.
Bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm.
Tăng cường bổ sung lân và kali giúp cây cứng khỏe.
Vệ sinh đồng ruộng, xử lý rơm rạ sau thu hoạch.
Quản lý nước hợp lý, tránh để ruộng ngập úng kéo dài.
Ngoài ra, có thể sử dụng các chế phẩm sinh học chứa nấm đối kháng để hạn chế nguồn bệnh trong đất. Khi phát hiện bệnh chớm xuất hiện, cần theo dõi sát và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp nhằm ngăn bệnh lây lan sang các khu vực khác trong ruộng.
Kết luận
Bệnh khô vằn tuy xuất hiện phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Việc nhận biết đúng các vết bệnh đặc trưng trên bẹ lá và áp dụng đồng bộ các biện pháp canh tác sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ năng suất và hiệu quả sản xuất lúa.