Khổ qua (mướp đắng) có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe như thanh nhiệt, giải độc, hỗ trợ tiêu hóa, và có thể giúp kiểm soát đường huyết, giảm cân, làm đẹp da, và hỗ trợ điều trị một số bệnh. Tuy nhiên, trong quá trình canh tác, trái khổ qua dễ bị nhiễm bệnh, gây ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và mẫu mã sản phẩm. Dưới đây là những bệnh phổ biến thường gặp trên trái khổ qua và giải pháp phòng trừ hiệu quả.
1 Bệnh Thán Thư
- Do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra
- Bệnh thường xuất hiện khi trời nóng ẩm, mưa nhiều
- Gây hại chủ yếu ở giai đoạn ra hoa, kết trái
Biểu hiện:
- Trên lá: Xuất hiện những vết đốm vòng tròn đồng tâm, có màu nâu sẫm. Sau đó, vết bệnh lan ra theo diện rộng và tạo ra các vết hoại tử trên lá.
- Trên trái: Vết bệnh hình tròn, hơi lõm vào trong và có màu nâu. Khi bệnh phát triển nặng các vết này liên kết với nhau làm trái bị thối và rụng
Hậu quả:
- Bệnh thán thư khiến cho lá rụng hàng loạt, làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây.
- Bệnh tấn công làm cho hoa và trái bị rụng hoàn toàn, gây ảnh hưởng nặng nề đến năng suất vườn và thu nhập của người nông dân.
Biện pháp phòng trừ:
- Thu gom và tiêu hủy trái bệnh.
- Luân canh cây trồng khác họ.
- Phun thuốc gốc Azoxystrobin, Chlorothalonil hoặc Mancozeb luân phiên khi có dấu hiệu bệnh.
- Tránh tưới nước trực tiếp lên tán lá và trái.
2 Bệnh Thối Trái
Nguyên nhân:
- Bệnh thối trái thường do các loại Nấm Colletotrichum, Fusarium, Rhizoctonia, Pythium. Các vi khuẩn này có thể xâm nhập qua vết thương, vết cắt, hoặc những khu vực ẩm ướt trên trái.
Biểu hiện trên trái:
- Trái khổ qua bị thối, mềm và có dấu hiệu chảy nhựa, có màu vàng hoặc nâu.
- Vùng thối có thể bắt đầu từ vết thương hoặc những vùng có tiếp xúc với đất ẩm.
- Trái bị nhiễm bệnh thường có mùi hôi khó chịu và bị thối dần từ trong ra ngoài.
Biểu hiện trên cây:
- Cây có thể bị yếu đi, lá vàng và rụng sớm.
- Thường xuất hiện vết thối ở các mô mềm của cây, đặc biệt là nơi tiếp xúc với đất.
Biện pháp phòng trừ:
- Phòng côn trùng chích hút như bọ trĩ, ruồi đục trái.
- Xử lý giống, cắt tỉa lá già, tạo vườn thông thoáng.
- Quản lý hơi nước, tránh tưới nước trực tiếp lên lá và trái, duy trì độ ẩm đất hợp lý nhưng tránh tình trạng đọng nước trong ruộng
- Có thể dùng thuốc gốc đồng (Copper Hydroxide, Copper Oxychloride) phun khi có dấu hiệu bệnh.
3 Bệnh Ruồi Đục Trái Khổ Qua
Nguyên nhân:
- Ruồi đục trái trưởng thành chích vào vỏ trái để đẻ trứng.
- Trứng nở thành dòi, ăn phần thịt trái.
Biểu hiện:
- Ruồi cái chọc thủng vỏ trái và đẻ trứng vào trong, vết đục bên ngoài là một chấm nâu và có nhựa ứa ra.
- Ấu trùng là dòi đục ngoằn ngèo bên trong làm cho trái non chuyển sang vàng, thối mềm và dễ rụng.
Hậu quả:
- Ruồi đục trái phá hoại từ trái non đến trái già, khiến trái bị thối mềm và rụng làm ảnh hưởng đến năng suất vườn.
- Những trái bị ruồi đục có phẩm chất kém, khó tiêu thụ, làm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của người dân
Biện pháp phòng trừ:
- Bao trái bằng túi giấy hoặc lưới mỏng từ khi trái non.
- Dùng bẫy pheromone, bẫy protein thủy phân để thu hút và diệt ruồi.
- Vệ sinh vườn, thu gom và tiêu hủy trái bị hại.
4 Bệnh Phấn Trắng
- Bệnh do nấm Erysiphe cichoracearum gây ra.
- Bệnh phấn trắng phát triển trong điều kiện ẩm độ không khí cao và nóng ấm.
- Bào tử nấm có mặt ở khắp nơi, lây lan nhờ gió và nước.
Biểu hiện:
- Ban đầu xuất hiện những đốm nhỏ màu vàng chanh, sau đó bị bao phủ bởi một lớp bột trắng.
- Lá bệnh chuyển từ xanh sang vàng rồi khô đi và dễ rụng.
- Bệnh diễn biến nặng có thể xuất hiện lớp phấn ở cả thân, cành, hoa và trái non.
Hậu quả:
- Bệnh phấn trắng làm rụng lá dẫn đến cây còi cọc, kém phát triển và làm lá, thân, chồi bị biến dạng.
- Khi bệnh phát triển mạnh có thể gây hại cho hoa và trái non làm ảnh hưởng đến năng suất vườn, gây thiệt hại nặng nề cho người dân.
Biện pháp phòng trừ:
- Trồng thưa, tỉa lá tạo ánh sáng và thông gió
- Vệ sinh vườn, thu gom bộ phận bệnh tiêu hủy
- Dùng baking soda, tỏi, sữa loãng giải pháp đơn giản nhưng khả thi
- Phun thuốc vi sinh chứa Trichoderma spp, Chaetomium spp. như BS02‑Tika, Venri hoặc Antafungal
#chuyennongdan #phongbenhhieuqua #chamsoccaytrong #nongnghiep