Rầy nâu xuất hiện sớm, nguy cơ bùng phát bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá trên lúa non

Trong những ngày gần đây, tại nhiều tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long như An Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng…, tình trạng rầy nâu di trú gia tăng mạnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa giông thất thường, tiềm ẩn nguy cơ gây hại nghiêm trọng trên lúa non.

 Rầy nâu gây hại ngay từ giai đoạn đầu

Theo ghi nhận thực tế ngoài đồng, rầy nâu (Nilaparvata lugens) xuất hiện sớm trên các trà lúa 15–30 ngày tuổi. Rầy thường tập trung ở phần gốc và bẹ lá, nơi ẩm thấp, kín gió, để chích hút nhựa cây.

Việc gây hại ở giai đoạn này đặc biệt nguy hiểm vì:

• Cây lúa còn non, sức chống chịu yếu
• Rễ và thân chưa phát triển hoàn chỉnh
• Dễ bị suy yếu nhanh nếu mật độ rầy cao

Khi mật độ tăng nhanh, rầy hình thành từng ổ tại gốc lúa, làm cây mất sức, sinh trưởng chậm và dễ nhiễm bệnh.

Nguy cơ bùng phát bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá

Không chỉ gây hại trực tiếp, rầy nâu còn là môi giới truyền virus gây bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá – một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên cây lúa.

Biểu hiện ban đầu thường thấy:

• Lá lúa vàng từ chóp lan dần xuống
• Lá có hiện tượng xoắn nhẹ, cong bất thường
• Cây lúa thấp lùn, ít đẻ nhánh
• Ruộng lúa phát triển không đồng đều, xuất hiện từng đám lúa yếu

Nếu không phát hiện sớm, bệnh có thể lây lan nhanh theo đàn rầy di trú, gây thiệt hại lớn về năng suất, thậm chí mất trắng ở những ruộng bị nhiễm nặng.

Thời tiết thất thường làm rầy phát triển mạnh

Theo nhận định của ngành nông nghiệp, điều kiện thời tiết hiện nay tại ĐBSCL đang rất thuận lợi cho rầy nâu phát sinh:

• Nắng nóng kéo dài
• Xen kẽ mưa trái mùa
• Độ ẩm cao tại ruộng

Đây là môi trường lý tưởng để rầy sinh trưởng nhanh, gia tăng mật số và phát tán trên diện rộng.

Khuyến cáo

Để hạn chế thiệt hại do rầy nâu và bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá, bà con nông dân cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

Thăm đồng thường xuyên

• Kiểm tra kỹ phần gốc và bẹ lá
• Phát hiện sớm các ổ rầy mới xuất hiện

Theo dõi mật độ rầy

• Chỉ xử lý khi mật dộ vượt ngưỡng gây hại
• Tránh phun thuốc tràn lan gây kháng thuốc

Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý

• Tuân thủ nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc - đúng lúc - đúng liều- đúng cách
• Ưu tiên các loại thuốc đặc trị rầy nâu

Quản lý đồng ruộng tốt

• Giữ mực nước hợp lý
• Bón phân cân đối, hạn chế dư đạm 

Cảnh báo sớm để bảo vệ năng suất
Trong bối cảnh rầy nâu đang có xu hướng gia tăng sớm, việc chủ động theo dõi và xử lý kịp thời sẽ đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ năng suất vụ lúa.
Nếu lơ là trong giai đoạn lúa non, nguy cơ bùng phát dịch bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá là rất cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và thu nhập của bà con nông dân.

Kết luận

Rầy nâu không chỉ là đối tượng gây hại thông thường mà còn là “tác nhân kép” vừa phá hoại trực tiếp, vừa lây lan dịch bệnh nguy hiểm. Trong điều kiện thời tiết bất lợi hiện nay, bà con cần nâng cao cảnh giác, thăm đồng sát sao để kịp thời phát hiện và xử lý, tránh thiệt hại đáng tiếc.