Sầu riêng là cây ăn trái có giá trị kinh tế cao, vì vậy việc kiểm soát quá trình ra hoa đóng vai trò quan trọng trong năng suất và chất lượng trái. Để cây chuyển từ giai đoạn phát triển thân lá sang sinh sản, nhà vườn cần phối hợp hợp lý giữa dinh dưỡng, nước tưới và điều kiện thời tiết. Bài viết dưới đây tổng hợp các nguyên tắc và bước kỹ thuật giúp kích thích sầu riêng ra hoa hiệu quả, hỗ trợ bà con chủ động mùa vụ.
Điều Kiện Cần Trước Khi Xử Lý Ra Hoa
Trước khi áp dụng kỹ thuật, cây cần đạt trạng thái sinh trưởng ổn định
- Đủ tuổi và đủ lực: Sầu riêng thường bắt đầu cho hoa từ khi khoảng 4-5 năm tuổi trở lên
- Cơi đọt trưởng thành: Ít nhất ba cơi đọt khỏe, lá đã già, xanh đậm. Nếu lá còn non, cây dễ tiếp tục ra đọt thay vì ra hoa.
- Thời tiết phù hợp: Cây cần một giai đoạn khô hạn để phân hóa mầm hoa, vì vậy xử lý thường thực hiện vào mùa khô.
- Đất thoát nước tốt: Tránh ngập úng, duy trì pH khoảng 5,5-6,5 để rễ phát triển ổn định.
- Ngoài ra: Giảm lượng đạm và tăng lân - kali giúp cây tích lũy carbon, từ đó thúc đẩy quá trình hình thành hoa thay vì phát triển lá.
Các Bước Quan Trọng Để Kích Thích Sầu Riêng Ra Hoa
1. Tỉa cành và tạo tán thông thoáng: Cắt bỏ cành yếu, cành sâu bệnh giúp cây tập trung dinh dưỡng và hạn chế mầm bệnh. Việc tỉa còn giúp ánh sáng phân bố đều, tạo điều kiện cho hoa xuất hiện đồng loạt.
2. Bón phân trước khi xử lý ra hoa: Nên bón phân khi lá vừa chuyển xanh đậm để hỗ trợ hình thành mầm hoa. Có thể sử dụng phân NPK giàu lân và kali hoặc kết hợp DAP với kali theo tỷ lệ phù hợp, khoảng 1-2kg mỗi cây tùy kích thước. Lân và kali có vài trò thúc đẩy phân hóa mầm hoa và cải thiện khả năng đậu trái.
3. Điều chỉnh nước tưới (xiết nước)
- Giảm hoặc ngừng tưới trong khoảng 2–3 tuần để tạo điều kiện khô hạn kích thích cây ra hoa.
- Căng thẳng nước có kiểm soát giúp tăng hormone liên quan đến phân hóa hoa và hạn chế sự phát triển của chồi non.
- Tuy nhiên, cần theo dõi thời tiết vì mưa có thể làm gián đoạn quá trình này và khiến cây quay lại phát triển thân lá.
4. Quản lý mầm hoa và giai đoạn "mắt cua": Khi nụ hoa dài khoảng 0,5–1 cm, nên bón thêm phân vô cơ kết hợp khoảng 20% hữu cơ và phun phân bón lá chứa canxi, bo, kali để tăng tỷ lệ ra hoa. Sầu riêng thường ra hoa nhiều đợt, vì vậy chỉ nên giữ đợt hoa mạnh nhất và tỉa bỏ các đợt còn lại để cây tập trung dinh dưỡng.
5. Tưới nước trở lại khi hoa phát triển: Khi hoa đạt chiều dài khoảng –3 cm, cây cần nhiều nước hơn; độ ẩm đất nên duy trì khoảng 80–85% để hoa phát triển tốt. Việc tưới nên thực hiện vào sáng sớm hoặc chiều mát để hạn chế bốc hơi và giúp rễ hấp thu hiệu quả.
Một Số Lưu Ý
- Tránh tưới nước quá nhiều ở giai đoạn đầu vì có thể kích thích cây ra lá, làm giảm khả năng ra hoa.
- Theo dõi sâu bệnh và duy trì lịch chăm sóc hợp lý để bảo vệ nụ hoa.
- Sau khi đậu trái, cần tỉa bỏ trái dị dạng hoặc bị bệnh để nâng cao chất lượng thu hoạch.
Kết Luận
Kích thích sầu riêng ra hoa là một quy trình đòi hỏi sự kết hợp giữa quản lý dinh dưỡng, nước tưới và điều kiện môi trường. Khi cây được chuẩn bị tốt và xử lý đúng thời điểm, khả năng ra hoa đồng loạt và đậu trái sẽ cao hơn, tạo nền tảng cho vụ mùa đạt hiệu quả kinh tế bền vững.