Muốn lúa không đổ ngã, đừng bỏ qua giai đoạn này

Trong suốt quá trình sinh trưởng của cây lúa, có một giai đoạn đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cây, khả năng chống đổ và năng suất cuối vụ. Đó chính là giai đoạn từ cuối đẻ nhánh đến làm đòng, khoảng 25 – 40 ngày sau sạ. Nếu cây lúa sinh trưởng quá mạnh trong thời điểm này mà không được điều tiết hợp lý, rất dễ dẫn đến tình trạng thân yếu, lá rũ, cây cao vống và đổ ngã về sau.

Vì sao cần đặc biệt chú ý giai đoạn cuối đẻ nhánh-làm đòng?

Ở giai đoạn này, bộ rễ lúa phát triển nhanh, khả năng hút dinh dưỡng mạnh, số lá tăng nhiều và cường độ quang hợp đạt mức cao. Đồng thời, cây lúa cũng sản sinh hàm lượng GA (Gibberellic acid) cao – đây là hormone kích thích kéo dài thân và lóng.

Nếu GA tăng quá mạnh:

• Thân và lóng vươn dài nhanh
• Cây cao vượt mức cần thiết
• Lá dài, rũ xuống, che ánh sáng
• Thân mềm, khả năng chống đổ kém

Khi gặp mưa lớn, gió mạnh hoặc trổ gặp thời tiết bất lợi ruộng lúa rất dễ đổ ngã, nhiêm bệnh, làm giảm tỷ lệ chắc hạt và năng suất.

Mục Tiêu Cần Đạt Khi Điều Tiết Sinh Trưởng

Để xây dựng "mã lúa đẹp", khỏe và bền cây, bà con cần hướng đến các chỉ tiêu sau:

• Chiều cao cây: duy trì ở mức hợp lý, thường khoảng 45 – 55 cm (tùy giống).
• Bộ lá: xanh vừa, lá đứng, không quá dài hay rũ, giúp ánh sáng phân bố đều và quang hợp hiệu quả.
• Thân cây: cứng chắc, bẹ lá dày, đủ sức nâng đỡ bông lúa khi trổ và nuôi hạt.
• Chồi hữu hiệu: tập trung nuôi chồi khỏe, hạn chế chồi vô hiệu để cây dồn dinh dưỡng cho đòng và hạt.

Khi kiểm soát tốt các yếu tố trên, cây lúa sẽ phát triển cân đối, ít sâu bệnh, rễ khỏe, thân vững, tạo tiền đề cho trổ đều – chắc hạt – năng suất cao.

Các Biện Pháp Giúp Cây Lúa Khỏe - Chống Đỗ Ngã

1. Gieo sạ với mật độ hợp lý
Không nên gieo sạ quá dày, đặc biệt với các giống lúa ngắn ngày ở ĐBSCL. Mật độ khuyến cáo khoảng 80 – 100 kg/ha. Sạ thưa vừa giúp:

• Cây nhận đủ ánh sáng
• Lá đứng hơn
• Rễ phát triển mạnh
• Giảm áp lực sâu bệnh

2. Quản lý nước khoa học
Trong giai đoạn đẻ nhánh, duy trì mực nước 2 – 3 cm là phù hợp. Áp dụng tưới khô – ướt xen kẽ giúp:

• Kích thích rễ ăn sâu
• Tăng trao đổi oxy trong đất
• Hạn chế cây vươn cao quá nhanh
• Một số thời điểm có thể để ruộng rút nước ngắn ngày để rễ phát triển mạnh và cây cứng hơn.

3. Bón phân cân đối, đúng thời điểm
Cần bón phân theo nhu cầu từng giai đoạn, tránh bón thừa đạm ở cuối đẻ nhánh. Lưu ý:

• Giảm hoặc dừng bón đạm sau cuối đẻ nhánh
• Tăng cường Kali, Canxi, Silic để dày thành tế bào, giúp thân cứng
• Dùng bảng so màu lá để điều chỉnh lượng đạm phù hợp
• Bón phân cân đối giúp hạn chế lá rũ, thân mềm và tình trạng lúa vống cao.

4. Sử dụng chất điều tiết sinh trưởng khi cần
Trong những ruộng lúa sinh trưởng quá mạnh, có thể cân nhắc sử dụng chất điều tiết sinh trưởng (như Mepiquat chloride) để:

• Hạn chế vươn cao
• Giữ dáng cây gọn, chắc
• Vẫn đảm bảo rễ và lá phát triển tốt

5. Quản lý sâu bệnh kịp thời
Chủ động phòng trừ sớm các đối tượng như sâu cuốn lá, bệnh đạo ôn, nhất là giai đoạn lá non. Bộ lá khỏe sẽ giúp quang hợp tốt, giảm stress và giúp cây sinh trưởng cân đối.

Muốn cây lúa khỏe, thân – lá cân đối và hạn chế đổ ngã, bà con cần kết hợp đồng bộ nhiều biện pháp: gieo sạ hợp lý, quản lý nước khoa học, bón phân cân đối, điều tiết sinh trưởng phù hợp và phòng trừ sâu bệnh kịp thời. Khi cây lúa đạt chiều cao hợp lý, thân cứng, rễ khỏe và nhiều chồi hữu hiệu, vụ mùa sẽ trổ thuận lợi, chắc hạt và cho năng suất cao.