SÂU SỪNG (SÂU NÁI)
1 Ký chủ
Ngoài cây dừa, sâu còn gây hại trên cây cọ dầu, cây cau, cây chuối.
2 Đặc điểm hình thái và sinh học
Bướm thuộc loại bướm to, sải cánh khoảng 10cm, cánh màu nâu, có hai chấm đen ở đuôi cánh dưới.
Trứng màu xanh lục, được đẻ rải rác dưới mặt lá. Thời gian rủ trứng khoảng 8 ngày.
Sâu thân to, có nhiều lông, màu xám xanh lục với 2 đốt gai ở đầu và 1 đôi gai ở cuối. Gai trước có nhiều lông ngắn, gai sau có nhiều lông dài tạo thành đuôi. Lớn đủ sức sâu dài khoảng 9cm, màu xám xanh có sọc đen trên lưng, đốt bụng có một cặp đuôi màu vàng. Ngực có một chùm lông dài màu đỏ. Đầu màu nâu đỏ, có một cặp sừng to có gai. Sâu phát triển trong thời gian khoảng 40 ngày.
Nhộng trần màu xanh óng ánh dài khoảng 5cm, đuôi treo ở mặt dưới lá. Giai đoạn nhộng từ 10-12 ngày.
3 Tập quán sinh sống và cách gây hại
Sâu khi mới nở thường có tập quán sinh sống thành quần thể, đủ sức sâu ăn trụi cả lá.
4 Triệu chứng
- Lá cây bị ăn trụi, đặc biệt là lá non, sâu non khi mới nở sống thành cụm và “ăn trụi” cả lá.
- Thường xuất hiện sâu lớn thân khá to (khoảng 9 cm khi trưởng thành), màu xám xanh lục, có sọc đen trên lưng, đốt bụng có đôi “đuôi” màu vàng – như đã mô tả.
- Nhộng treo bên dưới mặt lá, dài khoảng 5 cm, màu xanh óng ánh.
- Khi mật số cao, bộ lá bị cắt xén mạnh, cây bị mất sức, có thể giảm năng suất hoặc chết nếu là cây nhỏ.
5 Biện pháp phòng trị
- Áp dụng thuốc trừ sâu khi mật số sâu cao.
- Thường xuyên kiểm tra vườn cây, đặc biệt đọt non và dưới mặt lá — phát hiện sớm sâu non khi mới xuất hiện.
- Vệ sinh vườn: loại bỏ lá khô, cây chết, vật liệu mục dưới tán — vì có thể là nơi trú ẩn/ đẻ trứng của sâu.
- Trồng cây với mật độ phù hợp, thông thoáng, ánh sáng tới được, giảm độ ẩm ở tầng dưới — làm môi trường ít thuận lợi cho sâu phát triển.
- Có thể sử dụng biện pháp sinh học: sử dụng thiên địch nếu có (ong ký sinh, nấm vi sinh…), hoặc dùng chế phẩm sinh học an toàn.
SÂU ĐỤC BÔNG
1 Ký chủ
Ký chủ chính là cây dừa và cây cọ dầu. Ngoài ra còn gặp trên các loại cây như sầu riêng, măng cụt, cây cau.
2 Đặc điểm hình thái và sinh học
Bướm khi đậu cánh xếp dạng hình tam giác, chiều dài cơ thể khoảng 1cm. Sải cánh rộng từ 1,5-2,5cm. Cánh trước màu vàng xám, ánh xanh lam, có nhiều sọc đỏ màu gạch chạy dọc theo cánh, giữa mỗi cánh có một đốm đen. Thời gian sống của bướm từ 4-8 ngày.
Trứng được đẻ thành từng ổ từ 4-20 cái. Thời gian ủ trứng từ 3-6 ngày.
Sâu có đầu màu nâu đen, thân màu trắng khi ăn trên hoa, trái còn tươi và có màu sậm khi ăn trên hoa, trái đã rụng; mỗi đốt có nhiều chấm màu nâu nhạt hoặc nâu đậm, dài khoảng 40 mm. Thời gian phát triển của sâu từ 14-21 ngày.
Nhộng được hình thành bên trong kén trong ngọn dừa. Thời gian nhộng từ 10-12 ngày.
3 Tập quán sinh sống và cách gây hại
Bướm đẻ trứng trên cả bông đực và cái trên những vườn dừa non.
Sâu nhả tơ kết dính các hoa đực tạo nơi trú ẩn, làm hoa không rơi xuống được, do đó quày bông có vẻ bẩn. Sâu nhỏ thường ăn bông đực tạo đường hầm kéo tơ. Hoa cái hoặc trái non từ phía cuống, sống bên trong ăn và thải phân ra ngoài. Sâu chỉ thích tấn công trái dưới 4 tuổi, thiệt hại có khi đến 50%.
Sâu thường gây hại trái dừa vừa thụ đến khi trái có đường kính lớn nhất khoảng 6cm. Đôi khi sâu có thể phá hại trên những trái từ 5-6 tháng tuổi nhưng chỉ ăn được phần mềm phía trên, tạo điều kiện cho nấm bệnh tấn công tiếp theo. Trong một trái thường chỉ có 1, tối đa là 2 sâu.
Sâu thích ẩm độ cao nên xuất hiện và gây hại mạnh vào các tháng 7,8,9 và giảm rõ rệt vào các tháng 10,11,12 hằng năm.
4 Biện pháp phòng trị
- Thành phần và số lượng thiên địch của sâu ngoài thiên nhiên rất phong phú, không nên sử dụng thuốc bừa bãi làm ảnh hưởng đến quần thể thiên địch.
- Chặt bỏ bông và quày dừa đã bị hại cũng làm giảm được mật số của sâu rất nhiều.
- Chỉ nên sử dụng thuốc trừ khi sâu bộc phát thành dịch.