Phân loại các nhóm bệnh hại lúa chủ yếu
Để quản lý và phòng trừ bệnh hại lúa hiệu quả, người trồng cần hiểu rõ nguồn gốc và đặc điểm của từng nhóm tác nhân gây bệnh. Nhìn chung, bệnh hại lúa được chia thành ba nhóm chính, cùng với một nhóm vấn đề sinh lý thường dễ bị nhầm lẫn với bệnh thật.
1. Nhóm bệnh do nấm (Fungal Diseases)
Đây là nhóm gây hại phổ biến và nghiêm trọng nhất trên cây lúa. Một số nấm gây bệnh điển hình như Pyricularia oryzae (gây bệnh đạo ôn) và Rhizoctonia solani (gây bệnh khô vằn).
Nấm thường phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, sương dày, và dễ lây lan qua gió, nước tưới hoặc tàn dư rơm rạ còn sót lại từ vụ trước.
2. Nhóm bệnh do vi khuẩn (Bacterial Diseases)
Các bệnh do vi khuẩn thường xâm nhập qua vết thương cơ giới hoặc khí khổng trên lá. Tiêu biểu là bệnh cháy bìa lá lúa, có thể bùng phát nhanh khi độ ẩm cao và thời tiết mưa gió liên tục.
Nếu không phát hiện và xử lý sớm, bệnh do vi khuẩn có thể lây lan thành dịch lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất.
3. Nhóm bệnh do virus (Viral Diseases)
Virus không tự di chuyển mà phải nhờ côn trùng môi giới như rầy nâu, rầy xanh đuôi đen truyền bệnh. Các bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá là những ví dụ điển hình.
Hiện nay chưa có thuốc đặc trị bệnh do virus, vì vậy biện pháp hiệu quả nhất là phòng ngừa từ sớm: diệt trừ môi giới truyền bệnh và chọn giống kháng virus.
4. Các vấn đề sinh lý – thiếu dinh dưỡng
Nhiều biểu hiện như vàng lá, chậm lớn, còi cọc không phải do bệnh mà là do thiếu hoặc mất cân đối dinh dưỡng.
Ví dụ, thiếu đạm khiến lá vàng nhạt dễ bị nhầm với bệnh đạo ôn hoặc virus. Do đó, bà con cần bón phân hợp lý và quan sát kỹ để phân biệt chính xác giữa bệnh lý và hiện tượng sinh lý.