RẦY BÔNG XOÀI
Trên cây xoài thường có nhiều loại rầu gây hại bông. Ở Việt Nam chủ yếu gặp loài Idiocerus niveosparsus Lethierry. Ngoài ra, một loài khác ít phổ biến hơn là I.cypeus, đa ký chủ, tấn công nhiều loại cây khác như thuộc họ Rutaceae chẳng hạn.
Phân bố và ký chủ
Rầy xuất hiện nhiều ở Ấn Độ, Malaysia, Philippines, Formose. Loài này chỉ gây hại duy nhất trên cây xoài.
Đặc điểm hình thái và sinh học
Thành trùng của loài Idiocerus niveosparsus Lethierry có thân dài khoảng 4mm, cánh màu nâu, trên cánh phần giáp với ngực có một băng trắng chạy ngang. Thành trùng có thể sống tiềm sinh nhiều tháng khi cây xoài đang có giá già, chưa đến lúc ra đọt non hay hoa.
Trứng màu trắng trong khi mới đẻ, sắp nở chuyển sang màu vàng. Thời gian ủ trứng từ 4-7 ngày.
Ấu trùng khi mới nở có màu trắng sữa, có 5 tuổi với thời gian phát triển từ 8 đến 10 ngày.
Loài I. clypeus có thành trùng nhỏ hơn, dài 3,5-4,0mm xanh lục lợt đến đậm, ấu trùng màu xanh lục non đến xanh lục ngả đen. Đặc điểm về vòng đời cũng tương tự.
Tập Quán Sinh Sống và Cách Gây Hại
Thành trùng mới vũ hóa rất linh động và liền sau đó di chuyển tới chồi, lá non, bắt đầu đẻ trứng, ngay cả trên chồi non còn cuốn lại, hoặc trên gân chính của lá, chúng còn đẻ trứng trên từng hoa nhỏ hay trên cành nhỏ. Cả thành trùng và ấu trùng đều sống trong lá xoài và nhảy xào xạc khi bị động đến. Khi xoài trổ bông thì rầy tập trung chích hút trên bông, chồi non. Rầy cái dùng bộ phận đẻ trừng nhọn ở cuối bụng đẻ trứng rải rác vào bên trong cuống của chồi non. Rầy đẻ trứng và chích hút nhiều gây ra hai hiện tượng sau:
- Số lượng trứng đẻ nhiều trên các bộ phận trên cành non, bông gây vết thương làm cho các phần trên bị khô, héo và có thể rụng.
- Sự tập trung chích hút của thành trùng và ấu trùng làm cây bị suy yếu. Rầy còn tiết ra chất đường thu hút nấm đen tới đóng quanh nơi rầy bám hoặc các tầng lá phía dưới làm cản trở quang hợp của cây.
Nếu mật độ rầy cao thì xoài sẽ không đậu bông và rụng trái.
Biện pháp phòng trị
- Sử dụng các loại thuốc đặc trị rầy, tốt nhất là nên ngừa sớm khi xoài vừa có nụ hoa nếu quan sát thấy có nhiều rầy trú trong lá. Khi mật số khoảng 5 con/phát hoa có thể làm hoa rụng. Khi xoài đang ra hoa, nếu áp dụng thuốc thì nên thận trọng vì có thể ảnh hưởng đến các côn trùng thụ phấn hoa. Sau đó nên áp dụng lại nếu mật số rầy còn cao vào giai đoạn tượng trái.
- Dùng bẫy đèn thu hút thành trùng.
- Sau khi thu hoạch trái nên tỉa bớt cành cây để giảm nơi trú của rầy.