Sầu riêng là loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, mang lại nguồn thu nhập lớn cho nhiều nông hộ. Tuy nhiên, việc trồng sầu riêng không hề dễ dàng mà cần đến sự chăm sóc tỉ mỉ và đúng kỹ thuật. Để đạt năng suất và chất lượng tốt, bà con cần chú ý từ khâu chọn giống, chăm sóc cho đến việc phòng trừ sâu bệnh và tác động của môi trường. Vậy trồng sầu riêng có thực sự khó không và đâu là những điều quan trọng cần lưu ý trong quá trình canh tác loại cây này?
1 Khu Vực Trồng
Vùng Tây Nam Bộ – Vựa Sầu Riêng Lớn Nhất Việt Nam. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi Tây Nam Bộ, với hệ thống sông ngòi chằng chịt và đất phù sa màu mỡ, là vùng trồng sầu riêng lớn nhất cả nước. Khu vực này có khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm cao, rất phù hợp để sầu riêng phát triển. giúp vùng tây nam bộ trở thành một trong những vùng trồng sầu riêng nổi tiếng ở nước ta.
Vùng Tây Nguyên không chỉ nổi tiếng với trồng cà phê, hồ tiêu mà còn là vùng đất lý tưởng để cho trồng cây sầu riêng phát triển hơn. Nhờ điều kiện tự nhiên và thuận lợi như khí hậu mát mẻ ôn hòa, đất đỏ bazan, màu mỡ và khí hậu rõ rệt, cây sầu riêng ở đây sinh trưởng rất mạnh mẽ, cho ra những trái sầu riêng có chất lượng khá là vượt trội.
Vùng trồng ở Đông Nam Bộ, với các tỉnh tiêu biểu trồng sầu riêng nhiều như các tỉnh Đồng Nai, tỉnh Bình Dương, tỉnh Bình Phước và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, là một trong những khu vực trọng điểm trồng sầu riêng nổi của Việt Nam ở khu vực Đông Nam Bộ. Đặc trưng với khí hậu nhiệt đới gió mùa với lượng mưa ổn định và đất phù xa cát giàu dinh dưỡng đã tạo ra các điều kiện lý tưởng để cây sầu riêng phát triển nhanh mạnh mẽ.
Khu vực trồng sầu riêng ở Duyên hải Nam Trung Bộ gồm 4 tỉnh: như các tỉnh Khánh Hòa, tỉnh Phú Yên, tỉnh Ninh Thuận và tỉnh Bình Thuận. Trong đó, sầu riêng được trồng tiêu biểu ở xã Sơn Lâm, Sơn Bình thuộc huyện Khánh Sơn tỉnh Khánh Hòa. Trở thành đặc sản của vùng núi Khánh Sơn và là “thủ phủ” trồng sầu riêng của tỉnh Khánh Hòa.
2 Đất Trồng
Trồng sầu riêng thì đất là yếu tố cực kỳ quan trọng. Đất nên là đất thịt nhẹ, có độ tơi xốp vừa phải, dễ thoát nước. Độ pH lý tưởng từ 5,5 đến 6,5 để cây hấp thu dinh dưỡng tốt và hạn chế bệnh do nấm gây hại. Đất quá chua hoặc quá kiềm sẽ khiến cây phát triển kém và dễ suy yếu.
- Tốt nhất: đất đỏ bazan, đất phù sa cổ, đất thịt pha cát có tầng canh tác dày.
- Tránh xa: đất phèn, đất sét nặng, đất có tầng đá cứng hoặc tầng thấm nước nông.
- Cày xới đất kỹ: Dùng máy cày hoặc cuốc xới đất cho tơi xốp, phá vỡ lớp đất cứng để rễ cây dễ phát triển. Việc này cũng giúp loại bỏ cỏ dại, đá sỏi và tạp chất không tốt.
- Đào hố trồng: Đào hố khoảng 60 x 60 x 60 cm hoặc lớn hơn tùy đất cứng, để cây con có đủ không gian phát triển rễ. Đáy hố cần tơi xốp, không nén chặt.
- Bón lót phân hữu cơ: Trộn vào hố 3–5 kg phân hữu cơ hoai mục để cung cấp dinh dưỡng ban đầu và cải thiện cấu trúc đất, giúp giữ ẩm tốt hơn.
- Bổ sung vôi nếu cần: Nếu đất chua (pH dưới 5,5), rắc thêm vôi bột để điều chỉnh độ pH, giảm nguy cơ bệnh do nấm và vi khuẩn.
Sau khi chuẩn bị xong, nên để đất nghỉ 1-2 tuần trước khi trồng cây giống. Đất được chuẩn bị kỹ sẽ giúp cây phát triển khỏe mạnh, ít bị sốc rễ và cho năng suất cao hơn.
3 Thời Tiết
Cây sầu riêng nên được trồng ở vùng ít bão và gió mạnh, bởi khi cây trưởng thành mà bị gãy cành, khó có cành thay thế, và nếu bị bật gốc thì đa phần cây sẽ chết.
Để giảm thiểu nguy cơ này, bà con cần áp dụng kỹ thuật tạo tán và tỉa cành ngay từ khi cây còn nhỏ. Việc giữ lại duy nhất một thân chính khỏe, kéo các cành cấp 1 mọc ngang ra đều khắp để tạo tán cân đối là cần thiết. Điều này giúp cây nhanh cho trái, hạn chế phát sinh nhiều thân, cành vượt — những dạng dễ bị gãy khi gặp gió lớn hoặc mưa nhiều- Ngoài ra, nên trồng hàng rào chắn gió (windbreaks) bằng các cây như dừa, cau hoặc cọ để bảo vệ vườn sầu riêng khỏi gió mạnh, đặc biệt ở giai đoạn cây non. Trong quá trình chăm sóc, bà con cũng nên tiếp tục tỉa cành xiên, cành yếu, tạo khung tán mở để cây có đủ ánh sáng và không khí lưu thông, giúp giảm bệnh và dễ thu hoạch. Nhờ vậy, khung tán khỏe, cân bằng không chỉ giúp cây chống chịu gió bão tốt mà còn nâng cao năng suất và chất lượng trái, đồng thời giúp kỹ thuật chăm sóc sau này trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn.
- Cây trung hạn: mít, ổi, na, tắc (quất, hạnh, quý). Có thể cho thu nhập sớm nhưng cần chặt bỏ dần khi sầu riêng lớn.
- Cây ngắn hạn: rau màu, đậu, cây dược liệu… vừa có thêm nguồn thu, vừa che phủ đất, giữ ẩm, hạn chế cỏ dại.
- Lưu ý: Cây trồng xen phải chừa khoảng cách, không để che nắng hay cạnh tranh trực tiếp với sầu riêng. Khi sầu riêng bắt đầu ra hoa, kết trái (năm 3–4) thì nên dọn hết cây xen để vườn thông thoáng, cây khỏe, trái chất lượng.
- 6 Che Phủ Đất
- Bạn nghĩ nên dọn dẹp sạch bụi cỏ sau vườn, để lại mặt đất trơ trụi sẽ tránh được tình trạng sâu bệnh, cạnh tranh chất dinh dưỡng với cây và nhìn mỹ quan hơn, thì những điều trên thực tế hoàn toàn không đúng một chút nào với quy luật tự nhiên mang đến.
- Tác dụng của việc trồng thảm thực vật che phủ
- Vườn Sầu Riêng tuyệt đối không được dùng thuốc cỏ. Chỉ làm cỏ bằng tay phần tán và gốc, bên ngoài dùng máy cắt cỏ để cắt thấp còn khoảng 10-20 cm.
- Có thể chọn giải pháp trồng cây thân thảo để che phủ đất. Giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, phát triển thiên địch và cung cấp thêm dinh dưỡng cho đất. Lựa chọn tốt nhất là Lạc Dại.
4 Giống Sầu Riêng
5 Trồng xen canh
Đứng ở góc độ chuyên môn và kinh tế, bà con không nên trồng xen quá 2 loại cây lâu năm trong cùng một vườn. Lý do là mỗi loại cây có cách chăm sóc khác nhau, nếu trồng nhiều sẽ khó quản lý, cây cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng, dẫn đến không cây nào phát triển tốt.
- Thảm thực vật là nơi sinh sống của hệ vi sinh vật trong đất, đặc biệt là những vi sinh vật có lợi, giúp ổn định pH đất. Ngoài ra, cỏ còn là nơi sinh sống của các loài động vật nhỏ bé khác, góp phần cân bằng sinh thái tự nhiên.
- Thảm thực vật còn giúp chống xói mòn khi mưa lớn và giữ ẩm trong mùa nắng hạn. Lớp cỏ này cũng tạo thành một lớp bảo vệ, giảm tác động của tia cực tím và hóa chất nông nghiệp đến bộ rễ cây trồng.
- Giữ cỏ giúp tạo môi trường thuận lợi cho hệ sinh vật đất phát triển, đồng thời bảo vệ cây trồng trước sự tấn công của nấm bệnh.
- Rễ cỏ giúp đất tơi xốp, thoáng khí, dẫn nước, dinh dưỡng, O₂ và CO₂ xuống tầng đất sâu, giúp rễ cây trồng hô hấp và hấp thu dinh dưỡng dễ dàng hơn.
- Một số loại cỏ họ đậu có khả năng cố định nitơ tự nhiên, bổ sung đạm cho cây trồng chính và cải tạo đất trồng.
- Điều cuối cùng là có một thảm thực vật bao phủ sẽ giúp vườn của bạn tươi mát với màu xanh ngọc ngà, làm cho vườn bắt mắt hơn, và khiến bạn muốn ghé thăm miết đó.