Cảnh báo sâu cắn chẽn hại lúa: Đừng để đến lúc gần thu hoạch mới phát hiện

Thời gian gần đây, nhiều ruộng lúa ở vùng ĐBSCL xuất hiện tình trạng bông lúa bị cắn rơi xuống đất, gié lúa khô trắng, hạt lép nhiều, nguyên nhân thường đến từ một đối tượng dịch hại nguy hiểm.

Đây là loài sây có thể gây thiệt hại lớn vào giai đoạn lúa trổ - chín, thậm chí làm giảm năng suất đáng kể nếu bà con không phát hiện sớm.

Sâu Cắn Chẽn Là Gì?

Sâu cắn chẽn là ấu trùng của một loài bướm thuộc họ Ngài, có tên khoa học Mythimna separata. Đây là một trong những loài sâu hại quan trọng trên cây lúa, đặc biệt ở giai đoạn lúa làm đòng đến trổ bông.

Loài sâu này có vòng đời khá nhanh và khả năng sinh sản mạnh, vì vậy khi gặp điều kiện thuận lợi chúng có thể bùng phát thành dịch trên diện rộng.

Dấu Hiệu Nhận Biết Sâu Cắn Chẽn Trên Ruộng Lúa

Bà con có thể nhận biết sâu cắn chẽn qua một số biểu hiện phổ biến sau:

• Bông lúa bị cắn đứt cuống gié, rơi xuống mặt ruộng.
• Nhiều bông lúa khô trắng, bị lép hạt dù lúa đang giai đoạn trổ hoặc gần thu hoạch.
• Lá lúa bị ăn khuyết hoặc rách nham nhở ở giai đoạn sâu còn nhỏ.
• Trên mặt ruộng xuất hiện phân sâu dạng hạt nhỏ màu sẫm gần khu vực bị ăn phá.
• Ban ngày thường khó phát hiện sâu, vì chúng ẩn nấp dưới gốc lúa hoặc trong rơm rạ.

Sâu tuổi nhỏ thường ăn lá, nhưng khi lớn chúng có thể cắn đứt cuống bông hoặc gié lúa, khiến bông bị rơi xuống đất và gây ra thất thoát năng suất nghiêm trọng.

Vì Sao Sâu Cắn Chẽn Dễ Bùng Phát Thành Dịch?

Theo các tài liệu kỹ thuật nông nghiệp, sâu cắn chẽn thường phát triển mạnh khi:

• Thời tiết mát mẻ, ẩm độ cao, mưa nhiều
• Ruộng lúa rậm rạp, sạ dày, hoặc bón thừa đạm.
• Bờ ruộng có nhiều cỏ dại, tạo nơi trú ẩn cho sâu.
• Ruộng ít được kiểm tra thường xuyên, đặc biệt giai đoạn lúa làm đòng- trổ bông.

Một đặc điểm đáng chú ý là sâu hoạt động mạnh vào ban đêm, ban ngày thường ẩn nấp dưới gốc lúa nên và con đi thăm ruộng ban ngày nhiều khi khó phát hiện.

Tác Hại Của Sâu Cắn Chẽn Đối Với Năng Suất Lúa

Sâu cắn chẽn được xem là dịch hại nguy hiểm vì chúng có thể:

• Làm đứt gié hoặc cuống bông lúa, khiến bông rơi xuống ruộng.
• Gây lép hạt hàng loạt khi lúa đang giai đoạn trổ – chắc hạt.
• Làm giảm năng suất và chất lượng lúa thu hoạch.

Trong điều kiện mật độ sâu cao, thiệt hại có thể rất lớn nếu không xử lý kịp thời.

Biện Pháp Phòng Trừ

Để hạn chế thiệt hại do sâu cắn chẽn, bà con nên áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp:
1. Biện pháp canh tác

• Vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch cỏ bờ và tàn dư rơm rạ.
• Sạ lúa mật độ vừa phải, tránh ruộng quá rậm.
• Bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm.
• Theo dõi ruộng thường xuyên, nhất là sau mưa hoặc giai đoạn lúa làm đòng.
  

2. Kiểm tra ruộng định kỳ

• Kiểm tra ruộng vào sáng sớm hoặc chiều tối, thời điểm sâu dễ xuất hiện.
• Chú ý các ruộng có bông lúa bị rơi hoặc lá bị ăn nham nhở.
  

3. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng thời điểm

• Phun thuốc khi sâu còn nhỏ (tuổi 1–3) để đạt hiệu quả cao.
• Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, đảm bảo thuốc tiếp xúc với sâu.
  

Lưu Ý

Sâu cắn chẽn thường xuất hiện âm thầm, đến khi thấy bông lúa rơi nhiều thì thiệt hại đã xảy ra. Vì vậy, việc thăm đồng thường xuyên và phát hiện sớm là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ năng suất ruộng lúa.

Bà con cần đặc biệt chú ý giai đoạn lúa làm đòng đến trổ bông, vì đây là thời điểm sâu gây hại mạnh nhất.