Giai đoạn vô gạo là thời điểm quan trọng nhất trong chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng thu hoạch. Để đảm bảo cây lúa phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất tối đa, người nông dân cần thực hiện các biện pháp chăm sóc cây lúa giai đoạn vô hạt gạo đạt năng suất cao. Từ việc cung cấp đủ dinh dưỡng, quản lý nước tưới hợp lý, đến việc phòng trừ sâu bệnh hiệu quả, tất cả đều đóng vai trò then chốt trong giai đoạn này.
1.Duy trì mực nước ổn định, không để ruộng bị khô hạn
Nước là yếu tố thiết yếu giúp cây lúa hấp thụ dinh dưỡng và phát triển. Trong thời kỳ vô gạo, bà con cần duy trì mực nước phù hợp, tránh để ruộng bị ngập úng quá lâu hoặc thiếu nước. Việc tưới tiêu đúng cách không chỉ giúp lúa phát triển khỏe mạnh mà còn góp phần hạn chế sâu bệnh.
Từ giai đoạn đứng cái, làm đòng đến trỗ và chín sữa, cây lúa rất cần nước. Không được để ruộng khô nước. Khi ruộng vừa cạn thì cấp nước lại ngay, mực nước thích hợp trong thời gian này khoảng 5cm, giúp cây lúa sinh trưởng tốt nhất.
Đến giai đoạn lúa chín, khoảng 10–12 ngày trước khi thu hoạch, cần tháo cạn nước để mặt ruộng khô ráo, thuận tiện cho việc thu hoạch và hạn chế đổ ngã.
2. Bổ sung đầy đủ kali và silic
Silic: Tích lũy trong thân và lá tạo nên một lớp “khung xương” cứng cáp, giúp cây đứng vững khi mang bông nặng hạt, nhất là khi gặp mưa gió hoặc ruộng có nước sâu. Làm dày thành tế bào, giúp cây khó bị nấm bệnh như đạo ôn, lem lép hạt hay vi khuẩn xâm nhập. Đồng thời, lá có lớp silic bóng hơn nên giảm sự tấn công của côn trùng chích hút. Lớp silic trên lá giúp lá thẳng, hướng sáng tốt hơn, đồng thời giảm thoát hơi nước. Nhờ vậy, quá trình quang hợp diễn ra hiệu quả, tích lũy nhiều dinh dưỡng hơn để chuyển vào hạt. Cây khỏe, lá xanh bền và khả năng quang hợp tốt, silic giúp vận chuyển dinh dưỡng vào hạt hiệu quả hơn, giúp hạt mẩy, chắc và tăng trọng lượng.
3. Cung cấp Bo và Zn
Bo và Kẽm (Zn) là hai vi lượng quan trọng giúp quá trình thụ phấn và thụ tinh ở lúa diễn ra thuận lợi, đảm bảo hạt hình thành đầy đủ và chất lượng tốt.
Bo tham gia vào quá trình kéo dài ống phấn và vận chuyển đường trong cây. Khi cây đủ Bo, hạt phấn khỏe, khả năng nảy mầm cao, giúp tỷ lệ thụ tinh thành công lớn hơn. Nhờ đó, số hạt chắc trên bông tăng rõ rệt, giảm tình trạng lép trắng.
Kẽm (Zn) đóng vai trò kích hoạt nhiều enzyme trong cây, thúc đẩy sự phân chia tế bào ở phôi hạt và hỗ trợ quá trình tổng hợp chất điều hòa sinh trưởng. Cây đủ Zn sẽ có hạt phát triển đồng đều, chắc mẩy hơn.
4. Sử dụng chế phẩm sinh học kích gạo
Các chế phẩm sinh học chứa acid amin, enzyme và vi lượng sinh học đang được nhiều bà con áp dụng trong giai đoạn vô gạo, bởi chúng giúp cây hấp thu dinh dưỡng nhanh và chuyển hóa hiệu quả vào hạt. Khi được bổ sung đúng thời sẽ giúp lúa đổ gạo mạnh, chắc hạt, tăng tỷ lệ gạo nguyên sau xay xát.
- Acid amin là dạng dinh dưỡng sẵn có, cây hấp thu trực tiếp mà không cần phân giải, giúp tiết kiệm năng lượng và dành nguồn lực cho quá trình tích lũy tinh bột vào hạt.
- Enzyme sinh học kích hoạt quá trình trao đổi chất, tăng cường vận chuyển dinh dưỡng từ lá xuống bông, giúp hạt phình nhanh, mẩy và đều hơn.
- Vi lượng sinh học (như Fe, Mn, Cu…) đóng vai trò như chất xúc tác cho nhiều phản ứng sinh lý, tăng sức đề kháng và giúp cây duy trì lá xanh bền, hỗ trợ nuôi hạt đến khi chín.
Điều chỉnh thời vụ để tránh trổ bông vào thời điểm mưa kéo dài, độ ẩm cao — hạn chế điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh.